سندرم احتقان لگن (PCS) شامل درد مزمن لگنی است که با قاعدگی یا بارداری مرتبط نیست. این عارضه شامل مشکلاتی در جریان خون در وریدهای لگن است. خون به سمت عقب جریان مییابد و باعث تورم و پیچش رگهای میشود. محققان مطمئن نیستند که چه چیزی باعث نشانگان احتقان لگن میشود، اما به احتمال زیاد تغییرات در رگها در دوران بارداری و استروژن در آن نقش دارند.
![سندرم احتقان لگن](https://www.pinobaby.ir/wp-content/uploads/2023/10/image-70.png)
![سندرم احتقان لگن](https://www.pinobaby.ir/wp-content/uploads/2023/10/image-70.png)
سندرم احتقان لگن چیست؟
سندروم احتقان لگن (Pelvic Congestion Syndrome: PCS) که نارسایی وریدی لگن نیز نامیده میشود، یک وضعیت درد مزمن است که با مشکلات جریان خون در وریدهای لگن همراه است. مزمن به معنای دردی است که بیش از ۶ ماه طول میکشد و با چرخه قاعدگی یا بارداری مرتبط نیست. درد لگن مرتبط با PCS اغلب شامل سیاهرگهای معیوب در تخمدانها و لگن میشود. سیاهرگها گشاد میشوند (متسع میشوند) و ممکن است پیچخورده و بیش از حد پر از خون شوند. در نتیجه، ممکن است خون در لگن جمع شود و فرد احساس درد کند.
وریدهای واریسی لگنی چیست؟
آنها گشاد شدن وریدهای تناسلی (رحم، تخمدانها) و یا از وریدهایی ایجاد شده هستند که دیگر احشاء لگن یا دیواره لگن را تخلیه میکنند. دو شکل واریس لگن وجود دارد. اولی بدون علامت، بیضرر هستند و نباید درمان شوند. دومی مسئول علائم بالینی است که بیشتر پس از بارداری دوم در زنان نسبتاً جوان (زیر ۴۰ سال) ظاهر میشود.
واریس چیست؟
رگهای واریسی، رگهای پیچخورده و بزرگ شده هستند. هر سیاهرگی که نزدیک به سطح پوست باشد (سطحی) میتواند واریسی شود. وریدهای واریسی بیشتر بر روی رگهای پا تأثیر میگذارند. به این دلیل که ایستادن و راه رفتن باعث افزایش فشار در رگهای پایین تنه میشود. برای بسیاری از افراد، رگهای واریسی و رگهای عنکبوتی (یک نوع رایج و خفیف رگهای واریسی) صرفاً یک نگرانی زیبایی هستند. برای سایر افراد، واریس میتواند باعث درد و ناراحتی دردناک شود. گاهی اوقات واریس منجر به مشکلات جدیتری میشود. درمان ممکن است شامل اقدامات خودمراقبتی یا اقداماتی باشد که توسط یک پزشک برای بستن یا برداشتن رگها انجام میشود.
![واریس چیست؟](https://www.pinobaby.ir/wp-content/uploads/2023/10/image-71.png)
![واریس چیست؟](https://www.pinobaby.ir/wp-content/uploads/2023/10/image-71.png)
سندرم احتقان لگن چه کسانی را تحت تأثیر قرار میدهد؟
اگر فردی بین ۲۰ تا ۴۵ سال سن داشته باشد و بیش از یک بار زایمان کرده باشد، احتمال ابتلا به سندرم احتقان لگن PCS در وی بیشتر است. سایر عوامل خطر عبارت هستند از:
- رگهای واریسی
- سابقه خانوادگی واریس
- سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS)
- به ندرت افرادی که یائسه شدهاند به سندرم احتقان لگن مبتلا میشوند.
سندرم احتقان لگن چقدر شایع است؟
تقریباً ۴۰ درصد از ویزیتهای زنان شامل شکایات درد مزمن لگنی است. تخمین زده میشود که تا ۳۰ درصد از این موارد احتمالاً به سندرم احتقان لگن مربوط میشود. ۱۰ درصد از وریدهای واریسی اندام تحتانی از لگن منشا میگیرند. در این زمینه، درمان واریس لگن باید مقدم بر درمان واریس اندام تحتانی باشد تا از عود آنها جلوگیری شود. نورالژی یک آسیبشناسی نادر است که باعث درد شدید میشود که علت ناشناخته آن این زنان را به مراکز روانپزشکی و کلینک درد سوق میدهد.
علائم نشانگان احتقان لگن چیست؟
درد لگنی که فرد با نشانگان احتقان لگن تجربه میکند ممکن است کسل کننده، دردناک یا سنگین باشد. در موارد کمتر، درد ممکن است تیز و شدید باشد. ممکن است فرد مبتلا متوجه درد فقط در سمت چپ (شایعترین)، در سمت راست بدن یا هر دو طرف شود. اغلب، درد در طول بارداری یا بلافاصله پس از آن شروع میشود. ممکن است با بارداریهای بعدی بدتر شود. درد همراه با سندرم احتقان لگن PCS ممکن است در شرایط زیر بدتر شود:
- در پایان روز
- قبل و در طول پریود
- در حین مقاربت و پس از آن (دیسپارونی)
- زمانی که فرد برای مدت طولانی میایستد یا مینشیند (اما وقتی دراز میکشد احساس بهتری دارد).
علائم دیگر عبارت هستند از:
- رگهای واریسی در لگن، باسن، ران، فرج و واژن
- حملات مکرر اسهال و یبوست (روده تحریکپذیر)
- ادرار کردن به طور تصادفی در اثر خنده، سرفه یا سایر حرکاتی که به مثانه فرد فشار میآورد (بیاختیاری استرسی).
- درد هنگام ادرار کردن (دیسوریا)
![علائم نشانگان احتقان لگن چیست؟](https://www.pinobaby.ir/wp-content/uploads/2023/10/image-72.png)
![علائم نشانگان احتقان لگن چیست؟](https://www.pinobaby.ir/wp-content/uploads/2023/10/image-72.png)
چه چیزی باعث نشانگان احتقان لگن میشود؟
محققان نمیدانند چه چیزی باعث سندرم احتقان لگن میشود. با این حال، مشکلات مربوط به جریان خون در وریدهای تخمدانی و وریدهای لگن نقش دارند. به طور معمول، خون از وریدهای لگن به سمت بالا و از طریق وریدهای تخمدان به سمت قلب جریان مییابد. ساختارهایی به نام دریچه در رگهای فرد مانع از جریان خون به عقب میشوند. جریان برگشتی خون رفلاکس نامیده میشود.
با سندرم احتقان لگن PCS، وریدها آنقدر گشاد و متسع میشوند که دریچهها نمیتوانند از رفلاکس جلوگیری کنند. خون در رگها به سمت عقب جریان مییابد و باعث میشود که رگها بیش از حد پر و پیچخورده شوند. در نتیجه خون در رگهای لگن جمع میشود و باعث درد میشود. درد ممکن است ناشی از کشش رگهای تحت فشار باشد تا خون اضافی را در خود جای دهد. همچنین این امکان وجود دارد که رگهای بدشکل به اعصاب مجاور لگن برخورد کنند و باعث درد شوند.
چند دلیل احتمالی وجود دارد که وریدها از نظر ساختاری با نشانگان احتقان لگن PCS ناسازگار میشوند:
- بارداری: یک نظریه این است که سندرم احتقان لگن PCS با تغییرات عروق خونی در دوران بارداری مرتبط است. رگهای خونی ۵۰ درصد اندازه طبیعی خود را در دوران بارداری گسترش میدهند تا جریان خون اضافی مورد نیاز برای حمایت از جنین در حال رشد را مدیریت کنند. این تغییرات ممکن است باعث آسیب طولانیمدت به دیوارههای رگهای خونی شود و باعث شود که رگها حتی پس از زایمان نیز گشاد شوند.
- استروژن: سندرم احتقان لگن در میان افرادی که یائسگی را تجربه کردهاند غیرمعمول است، که نشان میدهد استروژن ممکن است درگیر باشد. سطح استروژن پس از یائسگی کاهش مییابد. اثرات استروژن بر دیواره رگهای خونی ممکن است فرد را مستعد ابتلا به نقصهایی کند که منجر به PCS میشود. سندرم احتقان لگن احتمالاً ناشی از عوامل مختلف مرتبط با یکدیگر است.
سندرم احتقان لگن چگونه تشخیص داده میشود؟
پزشک در مورد سابقه پزشکی و علائم بیمار سوال خواهد کرد. احتمالاً یک معاینه فیزیکی که شامل معاینه لگن میشود، خواهد داشت. پزشک حساسیت در تخمدانها، دهانه رحم و رحم را بررسی میکند تا مشخص کند درد از کجا شروع میشود. تصویربرداری میتواند به پزشک کمک کند تا سایر شرایطی که باعث درد مزمن لگن میشوند را رد کند و هر گونه بینظمی در رگهای فرد را که به طور بالقوه مرتبط با سندرم احتقان لگن PCS باشد، شناسایی کند. روشهای تصویربرداری عبارت هستند از:
- سونوگرافی: پزشک احتمالاً ابتدا سونوگرافی را تجویز میکند. سونوگرافی میتواند گشاد شدن ورید را نشان دهد. این میتواند به پزشک کمک کند تا سایر ناهنجاریهایی را که ممکن است باعث درد شوند را تشخیص دهد. ویژگی داپلر در اولتراسوندها میتواند نشان دهد که آیا خون فرد به سمت عقب جریان دارد یا خیر.
- ام آر آی یا سی تی اسکن: ام آر آی و سی تی اسکن میتوانند جزئیاتی را در رگهای فرد نشان دهند که ممکن است در سونوگرافی از قلم بیفتد. آنها میتوانند رگهای پیچ خورده و گشاد شدن ورید در تخمدانها و لگن بیمار را با جزئیات بیشتری نسبت به سونوگرافی نشان دهند. آنها همچنین میتوانند رشدهای نامنظم را در لگن نشان دهند که ممکن است نشان دهنده سایر علل درد مزمن مانند اندومتریوز باشد.
- ونوگرافی لگن: ونوگرافی Venography لگن استاندارد طلایی برای تصویربرداری سندرم احتقان لگن PCS است. ونوگرافی یک روش رادیولوژیک برای ارزیابی وریدها با کمک مواد حاجب رادیولوژیک داخل وریدی است. به عنوان فلبوگرافی Phlebography نیز شناخته میشود. از آن جایی که این روش تهاجمیتر است، بنابراین معمولاً زمانی استفاده میشود که سایر تصویربرداریها شواهد کافی برای تشخیص ارائه نمیکنند. پزشک همچنین ممکن است از ونوگرافی لگن برای آماده شدن برای عمل جراحی وریدهای بیمار استفاده کند. در طول ونوگرافی لگن، پزشک لوله کوچکی به نام کاتتر را در رگ گردن یا کشاله ران وارد میکند. آنها از اشعه ایکس برای هدایت موقعیت کاتتر استفاده میکنند تا به وریدهای تخمدانی در سمت راست و چپ بدن برود. یک رنگ بیخطر به داخل رگ تزریق میشود و رگهای فرد را در عکس اشعه ایکس بیشتر نمایان میکند. ونوگرافی نشان میدهد که رگهای گشاد شده و پیچ خورده کجا هستند، خون چگونه جریان دارد و خون در کجا جمع میشود.
- لاپاراسکوپی: لاپاراسکوپی میتواند نشان دهد که رگهای بیمار گشاد شده است یا خیر. با این حال، ممکن است به اندازه روشهای دیگر برای درک مشکلات مربوط به جریان خون مربوط به سندرم احتقان لگن PCS مفید نباشد. پزشک ممکن است لاپاراسکوپی را انجام دهد تا شرایطی غیر از نشانگان احتقان لگن PCS که ممکن است باعث درد لگن شود را رد کند. در طول لاپاراسکوپی، پزشک جراحی را از طریق بریدگیهای کوچک در شکم انجام میدهد که به او اجازه میدهد اندامهای تناسلی فرد را مشاهده کند.
![سندرم احتقان لگن چگونه تشخیص داده میشود؟](https://www.pinobaby.ir/wp-content/uploads/2023/10/image-73.png)
![سندرم احتقان لگن چگونه تشخیص داده میشود؟](https://www.pinobaby.ir/wp-content/uploads/2023/10/image-73.png)
تشخیص سندرم احتقان لگن PCS میتواند چالش برانگیز باشد، زیرا بسیاری از افراد بدون درد لگن دارای رگهای فشاری مشابه افرادی هستند که درد را تجربه میکنند. مطالعات تصویربرداری نشان داده است که افراد مبتلا به درد مزمن لگن و کسانی که بدون آن درد دارند، ممکن است رگهای خونی و جریان برگشتی خون را مختل کنند. حتی اگر تصویربرداری نشان دهد که رگهای بیمار گشاد شده است، نیازی به درمان ندارد مگر این که درد مزمن را تجربه کند. احتقان لگن به عنوان علت درد لگن، تشخیصی است که معمولاً پس از حذف سایر علل درد لگن داده میشود.
آیا سندرم احتقان لگن قابل درمان است؟
هیچ درمانی برای سندرم احتقان لگن وجود ندارد، اما داروها و روشهای پزشکی میتوانند به کاهش علائم کمک کنند.
درمانهای سندرم احتقان لگن چیست؟
ممکن است فرد مبتلا مجبور باشد برای درمان به پزشک مختلفی از جمله متخصص زنان، متخصص گوارش (GI)، متخصص درد و فیزیوتراپ مراجعه کند. پزشک یا تیم مراقبتی احتمالاً داروهایی را برای مدیریت علائم قبل از انجام جراحی توصیه میکند.
داروها موثر بر درمان سندرم احتقان لگن
داروهایی که تولید استروژن را سرکوب میکنند میتوانند درد مرتبط با سندرم احتقان لگن را کاهش دهند. آنها عبارت هستند از:
- مدروکسی پروژسترون استات (Depo-Provera®)
- ایمپلنت اتونوژسترل (Implanon®).
- آگونیست های GnRH
- گوسرلین
رویههای درمانی سندرم احتقان لگن
اگر داروها علائم فرد را کاهش ندهند ممکن است پزشک یک روش پزشکی انجام دهد. این شامل:
- آمبولیزاسیون ورید تخمدان یا اسکلروتراپی: در طول این روش، پزشک رگهای خونی را مسدود میکند و باعث میشود خون به سمت عقب جریان یابد تا خون جمع نشود. ابتدا یک کاتتر را در ورید تخمدان معیوب و وریدهای لگنی قرار میدهند. سپس مواد شیمیایی را از طریق کاتتر میفرستند تا رگها را تحریک یا ملتهب کنند. کویلهای فلزی ریز، چسب یا فوم نیز برای جلوگیری از رفلاکس در این رگهها قرار میگیرند.
- لاپاراسکوپی: پزشک ممکن است لاپاراسکوپی را برای بستن وریدها انجام دهد و از برگشت خون جلوگیری کند.
- سالپنگو اوفورکتومی دوطرفه: اگر فرد زایمان را تمام کرده است یا نمیخواهد بچهای را به دنیا بیاورد، ممکن است پزشک اندامهای لگنی بیمار (رحم، لولههای فالوپ و تخمدانها) را بردارد. این جراحی برای PCS نادر است.
چگونه میتوان از سندرم احتقان لگن جلوگیری کرد؟
سندرم احتقان لگن قابل پیشگیری نیست.
آیا سندرم احتقان لگن تهدید کننده زندگی است؟
سندرم احتقان لگن تهدید کننده زندگی نیست. بسته به شدت درد، میتواند زندگی فرد را مختل کند و فرد را از فعالیتهایی که از آن لذت میبرد، باز دارد. اگر درد لگن کیفیت زندگی فرد را به خطر میاندازد، باید به پزشک مراجعه کرد.
اگر فردی سندرم احتقان لگن داشته باشد چه انتظاری میتوان داشت؟
اگر چه درمان استانداردی برای سندرم احتقان لگن وجود ندارد، اما نتایج مرتبط با مداخلات برای تسکین درد بسیار عالی است. به عنوان مثال، ۷۵ درصد از افرادی که آمبولیزاسیون ورید تخمدان دریافت میکنند، تسکین درد را تجربه میکنند. عود بیماری فقط در ۵ درصد از این موارد اتفاق میافتد.
در مورد سندرم احتقان لگن چه سوالاتی باید از پزشک پرسید؟
- آیا برای تشخیص یا درمان نیاز به مراجعه به چندین متخصص هست؟
- چه داروهایی را برای تسکین علائم توصیه میشود؟
- پزشک در چه مرحلهای روشی را برای بهبود علائم توصیه میکند؟
- کدام روش درمانی را پزشک توصیه میکند؟
- خطرات احتمالی مرتبط با این روش چیست؟
سخن آخر
ممکن است کمی صبر لازم باشد تا مشخص شود که چه چیزی باعث درد لگن در بیمار شده است. در واقع، بسیاری از شرایط میتوانند باعث درد در لگن شوند. متخصص ممکن است چند آزمایش انجام دهند و شاید حتی چند متخصص برای تشخیص PCS با هم همکاری کنند. خبر خوب این است که داروها اغلب علائم را تسکین میدهند. اگر دارو مؤثر نبود، پزشک میتواند روشهایی را توصیه کند که میتوانند کمک کننده باشند.